Strategia rozwoju obrotu bezgotowkowego w Polsce - Narodowy Bank Polski Związek Banków Polskich(1), Karty ...

[ Pobierz całość w formacie PDF ]
Narodowy Bank Polski
Zwi
Ģ
zek Banków Polskich
Koalicja na Rzecz Obrotu Bezgotówkowego i Mikropłatno
Ļ
ci
Strategia rozwoju
obrotu bezgotówkowego
w Polsce
na lata 2009-2013
(projekt)
luty 2009 roku
Spis tre
Ļ
ci
Wst
ħ
p
………………………………………………………………………………………..6
1.
Charakterystyka obrotu gotówkowego i bezgotówkowego
……………….. 9
1.1
Definicja obrotu bezgotówkowego i gotówkowego
………………………………………….. 9
1.2
Rodzaje płatno
Ļ
ci bezgotówkowych i gotówkowych
………………………………. 11
1.3
Gotówkowe i bezgotówkowe instrumenty płatnicze
………………………………. 13
1.4
Mierniki obrotu bezgotówkowego i gotówkowego
………………………………… 14
2
Diagnoza stanu obrotu bezgotówkowego i gotówkowego w Polsce
……. 16
2.1
Regulacje prawne dotycz
Ģ
ce obrotu bezgotówkowego i gotówkowego w Polsce
... 16
2.2
Infrastruktura polskiego systemu płatniczego
…………………………………….. 20
2.2.1
Instytucje
Ļ
wiadcz
Ģ
ce usługi płatnicze ……………………………………………... 20
2.2.2
Placówki instytucji
Ļ
wiadcz
Ģ
cych usługi płatnicze ……………………………….. 22
2.2.3
Systemy płatno
Ļ
ci ………………………………………………………………….. 24
2.2.4
Systemy autoryzacji i rozlicze
ı
…………………….……………………………… 26
2.2.5
Urz
Ģ
dzenia akceptuj
Ģ
ce elektroniczne instrumenty płatnicze ……………………… 26
2.2.6
Bankomaty …………………………………………………………………………. 28
2.3
Sposoby dokonywania płatno
Ļ
ci w Polsce
…………………………………….…… 31
2.3.1
Płatno
Ļ
ci dokonywane przez konsumentów ………………………………... ………32
2.3.2
Płatno
Ļ
ci dokonywane przez przedsi
ħ
biorstwa ……………………………………... 36
2.3.3
Płatno
Ļ
ci dokonywane przez instytucje publiczne ………………………………….. 37
2.4
Wykorzystywanie gotówki do dokonywania płatno
Ļ
ci w Polsce
…………………. 38
2.4.1
Podmioty zaanga
Ň
owane w obrót gotówkowy………………………………………. 38
2.4.2
Podstawowe sposoby pozyskiwania gotówki i dokonywania ni
Ģ
płatno
Ļ
ci ………... 40
2.4.3
Liczba płatno
Ļ
ci gotówkowych w Polsce i porównanie z innymi krajami Unii
Europejskiej ……………………………………………………………………….. 41
2.4.4
Warto
Ļę
i udział gotówki w agregatach poda
Ň
y pieni
Ģ
dza w Polsce i porównanie
z innymi krajami Unii Europejskiej .………………………………………………. 42
2.4.5
Przesłanki dokonywania płatno
Ļ
ci w drodze gotówkowej ………………………… 43
2.4.6
Koszty obrotu gotówkowego……………………………………………………….. 44
2.5
Rachunki bankowe
…………………………………………………………………. 48
2.5.1
Liczba rachunków bankowych w Polsce i porównanie z innymi krajami Unii
Europejskiej ………………………………………………………………………… 48
2.5.2
Przesłanki posiadania i braku posiadania rachunków bankowych………………….. 50
2.5.3
Rachunki bankowe z dost
ħ
pem przez Internet……………………………………… 51
2.5.4
Koszty posiadania rachunku bankowego…………………………………………… 53
2.5.5
Posiadanie rachunku bankowego a problem wykluczenia finansowego…..………. 54
2.6
Wykorzystywanie bezgotówkowych instrumentów płatniczych w Polsce
.............. 55
2.6.1
Polecenie przelewu …………………………………………………………………. 55
2.6.2
Polecenie zapłaty ……………………………………………………………………. 57
2.6.3
Karty płatnicze.……………………………………………………………………… 59
2.6.4
Inne innowacyjne instrumenty i usługi płatnicze……………………………………. 62
2.7
Przest
ħ
pstwa i incydenty zwi
Ģ
zane z obrotem gotówkowym i bezgotówkowym
…67
3
Aspekty mi
ħ
dzynarodowe obrotu bezgotówkowego
………………………. 70
3.1
Działania organów UE i EBC w zakresie obrotu bezgotówkowego ………………. 70
3.2
SEPA ……………………………………………………………………………….. 73
2
3.3
Rozwój obrotu bezgotówkowego jako czynnik zmniejszaj
Ģ
cy koszty przyj
ħ
cia
wspólnej waluty euro ……………………………………………………………… 75
3.4
Działania na rzecz rozwoju obrotu bezgotówkowego w innych krajach UE ..……... 78
4
Analiza SWOT obrotu bezgotówkowego
…………………………………........ 88
5
Dokumenty powi
Ģ
zane
…………………………………………………….
92
6
Wizja obrotu bezgotówkowego w 2013 r.
…………………………………….. 96
7
Cele strategiczne do zrealizowania do 2013 r.
………………………………. 97
7.1
Cel główny
- upowszechnienie obrotu bezgotówkowego w Polsce …………………. 97
7.2
Cele szczegółowe
……………………………………………………………………. 99
7.2.1
Cel szczegółowy nr 1
– Zmniejszenie kosztów zwi
Ģ
zanych z obsług
Ģ
kasow
Ģ
i obiegiem gotówki …………………………………………………………………… 99
7.2.2
Cel szczegółowy nr 2 -
Ograniczenie wykluczenia finansowego …………………... 101
7.2.3
Cel szczegółowy nr 3
– Zwi
ħ
kszenie wykorzystania rachunków bankowych i
bezgotówkowych instrumentów płatniczych oraz zmniejszenie kosztów
bezgotówkowych usług płatniczych ………………………………………………… 102
7.2.4
Cel szczegółowy nr 4
- Rozbudowa infrastruktury zwi
Ģ
zanej z obrotem
bezgotówkowym ……………………………………………………………………103
7.2.5
Cel szczegółowy
nr
5
- Pogł
ħ
bienie wiedzy o obrocie bezgotówkowym oraz
zwi
ħ
kszenie zaufania do usług bankowych ………… ……………………………... 104
7.2.6
Cel szczegółowy nr 6
- Wsparcie realizacji krajowych i mi
ħ
dzynarodowych
programów i projektów ……………………………………...……………………... 105
8
Mapa strategii
………………………………………………………………………107
9
Program realizacji celów strategicznych – zakres proponowanych
działa
ı
, podmioty odpowiedzialne i harmonogram realizacji działa
ı
..108
9.1
Działanie nr 1:
Usuni
ħ
cie barier regulacyjnych i wprowadzenie niezb
ħ
dnych zmian
w obowi
Ģ
zuj
Ģ
cych przepisach prawnych ……………………………………………. 108
9.2
Działanie nr 2:
Działania na rzecz zast
ħ
powania kasowej obsługi oraz dokonywania
i akceptowania płatno
Ļ
ci gotówkowych w instytucjach sektora publicznego oraz
w podmiotach gospodarczych, w szczególno
Ļ
ci u masowych wierzycieli przez
płatno
Ļ
ci bezgotówkowe ……………………………………………………………...111
9.3
Działanie nr 3:
Działania maj
Ģ
ce na celu ułatwianie warunków funkcjonowania
instrumentów dokonywania płatno
Ļ
ci o niskiej warto
Ļ
ci, w tym kwalifikowanych
jako pieni
Ģ
dz elektroniczny …………………………………………………………. 114
9.4
Działanie nr 4:
Podj
ħ
cie działa
ı
maj
Ģ
cych na celu otwieranie i prowadzenie
bezpłatnych lub tanich rachunków bankowych i rozpocz
ħ
cie korzystania z
bezgotówkowych instrumentów płatniczych w
Ļ
ród osób o niskich dochodach,
nale
ŇĢ
cych do kategorii osób starszych (powy
Ň
ej 65 roku
Ň
ycia), mieszka
ı
ców
mniejszych miast i wsi, osób niepełnosprawnych i osób bezrobotnych, a tak
Ň
e
w
Ļ
ród młodzie
Ň
y powy
Ň
ej 13 roku
Ň
ycia i studentów nieposiadaj
Ģ
cych dot
Ģ
d
rachunku bankowego …………………………………………………………………117
3
9.5
Działanie nr 5:
Zwi
ħ
kszenie funkcjonalno
Ļ
ci, bezpiecze
ı
stwa i zakresu
wykorzystywania rachunków bankowych, kart płatniczych oraz innych
bezgotówkowych instrumentów płatniczych ………………………………………... 119
9.6
Działanie nr 6:
Standaryzowanie i promowanie bankowo
Ļ
ci elektronicznej,
dokonywania płatno
Ļ
ci za zakupy w Internecie oraz innowacyjnych
instrumentów płatniczych …………………………………………………………… 122
9.7
Działanie nr 7:
Zintensyfikowanie działa
ı
maj
Ģ
cych na celu upowszechnienie
polecenia zapłaty jako efektywnej metody regulowania płatno
Ļ
ci masowych ……… 125
9.8
Działanie nr 8:
Wypracowanie wspólnych standardów funkcjonowania kart miejskich
oraz działania na rzecz rozwoju bezgotówkowego dokonywania mikropłatno
Ļ
ci
w samorz
Ģ
dach lokalnych ………………………………………………………….... 128
9.9
Działanie nr 9:
Dostosowanie polityki cenowej banków za usługi zwi
Ģ
zane z obrotem
bezgotówkowym do zwi
ħ
kszonej liczby osób i podmiotów korzystaj
Ģ
cych z tych
usług …………………………………………………………………………………. 130
9.10
Działanie nr 10
: Zmiana struktury opłat
interchange
dla szczególnych rodzajów
akceptantów i płatno
Ļ
ci oraz dostosowanie tych opłat docelowo do poziomu
Ļ
redniego w Unii Europejskiej ………………………………………………………..132
9.11
Działanie nr 11:
Rozwój infrastruktury bankowej i płatniczej (m.in. bankomatów,
terminali POS, Internetu), umo
Ň
liwiaj
Ģ
cej powszechne dokonywanie płatno
Ļ
ci
bezgotówkowych, w szczególno
Ļ
ci w instytucjach publicznych oraz placówkach
handlowo – usługowych z dominuj
Ģ
c
Ģ
rol
Ģ
mikropłatno
Ļ
ci oraz w mniejszych
miejscowo
Ļ
ciach ……………………………………………………………………...134
9.12
Działanie nr 12:
Zwi
ħ
kszenie bezpiecze
ı
stwa i zakresu funkcjonalno
Ļ
ci bankomatów
oraz umo
Ň
liwienie bezpłatnego z nich korzystania przez klientów ka
Ň
dego
z banków …………………………………………………………………………….. 137
9.13
Działanie nr 13
: Rozwój terminali samoobsługowych pozwalaj
Ģ
cych na dokonanie
płatno
Ļ
ci w lokalach banków z dost
ħ
pem przez 24 godziny (na wzór
bankomatów) ………………………………………………………………………… 140
9.14
Działanie nr 14:
Działania edukacyjne i promocyjne w zakresie obrotu
bezgotówkowego skierowane do: dzieci, młodzie
Ň
y i studentów, nauczycieli,
społecze
ı
stwa, osób starszych, osób niepełnosprawnych, osób o niskich dochodach
lub bezrobotnych, przedstawicieli samorz
Ģ
dów lokalnych i regionalnych izb
obrachunkowych, pracowników banków,
Ļ
wiadczeniodawców (pracodawców),
sprzedawców/akceptantów bezgotówkowych instrumentów płatniczych oraz
poszerzenie wiedzy w
Ļ
ród klientów banków na temat praw w zakresie
bezgotówkowych instrumentów płatniczych oraz bankowych usług
płatniczych……………………………………………………………….…………... 142
9.15
Działanie nr 15:
Budowanie zaufania do gospodarki
elektronicznej, bankowo
Ļ
ci
elektronicznej i zakupów przez Internet oraz poszerzenie grona osób
wykorzystuj
Ģ
cych Internet dla dokonywania płatno
Ļ
ci ………………………………145
9.16
Działanie nr 16:
Działania banków maj
Ģ
ce na celu upraszczanie procedur bankowych
oraz bardziej przyjazne podej
Ļ
cie bankowców do klienta, budowanie stałej relacji
z klientem, pozyskiwanie zaufania i jego pogł
ħ
bianie ………………………………. 147
9.17
Działanie nr 17:
Przeprowadzenie pogł
ħ
bionych bada
ı
w zakresie obrotu
bezgotówkowego i upublicznienie ich wyników ……………………………………. 151
9.18
Działanie nr 18
: Uwzgl
ħ
dnienie działa
ı
maj
Ģ
cych na celu zwi
ħ
kszenie obrotu
bezgotówkowego w krajowym planie przygotowania do przyst
Ģ
pienia Polski
do strefy euro …………………………………………………………………………153
9.19
Działanie nr 19:
Wypracowanie efektywnych i bezpiecznych instrumentów
bezgotówkowych oraz przygotowanie odpowiedniej infrastruktury płatniczej dla
4
dokonywania wszelkiego rodzaju płatno
Ļ
ci przez kibiców uczestnicz
Ģ
cych
w EURO 2012 ……………………………………………………………………….. 154
9.20
Działanie nr 20
: Kontynuowanie prac maj
Ģ
cych na celu wprowadzenie standardów
SEPA w sektorze bankowym …………………………………………………………156
10
System monitorowania i zarz
Ģ
dzania realizacj
Ģ
strategii
………………..159
Zał
Ģ
cznik nr 1 –
Synteza opracowania
Obrót bezgotówkowy – zalety i korzy
Ļ
ci
wynikaj
Ģ
ce z jego upowszechnienia
Zał
Ģ
cznik nr 2 -
Lista osób, które wzi
ħ
ły udział w przygotowaniu Strategii
5
[ Pobierz całość w formacie PDF ]