Straty II ws, Historia Świat, II WŚ Świat

[ Pobierz całość w formacie PDF ]
STRATY II WOJNY ŚWIATOWEJ
Druga wojna światowa była najkrwawszym konfliktem w dziejach ludzkości, jednak
w przeciwieństwie do wojen wcześniejszych, większość jej ofiar stanowili cywile.
Zdecydował o tym jej totalny charakter (walki bardzo często toczyły się na obszarach
zurbanizowanych, miasta były głównym obiektem nalotów dywanowych, a nawet ataków
z użyciem broni atomowej), jak również masowo dokonywane zbrodnie wojenne, a także
polityka ludobójstwa prowadzona przez III Rzeszę, Japonię, ale także Związek Sowiecki.
Według różnych danych w czasie II wojny światowej zostało zabitych, zamordowanych lub
poniosło śmierć na skutek działań wojennych od 62 294 200 do 78 439 200 osób. Ocenia się,
iż jedynie 22 597 200–25 497 500, czyli ok. 30–40% z nich stanowili żołnierze. Wydaje się,
iż szacunki te nie uwzględniają tego, iż wielu członków ruchu oporu, którzy zginęli z bronią
w ręku, zostało uznanych za cywilów.
Największe straty wśród wojskowych poniósł Związek Sowiecki – według bardzo
niepełnych danych życie straciło ok. 7,5 mln spośród 20 mln zmobilizowanych obywateli
tego kraju. Tak wysokie straty wynikały nie tylko z brutalności walk i warunków
klimatycznych na froncie wschodnim, ale także były pochodną stylu dowodzenia Armii
Czerwonej nie liczącego się z życiem żołnierzy oraz słabo rozwiniętych służb medycznych.
Ponadto śmierć poniosła ogromna część czerwonoarmistów, którzy dostali się do niemieckiej
niewoli. Niemieckie wojska, które podbiły pół Europy, a później opierały się armiom
Wielkiej Koalicji, straciły około 3,5 mln spośród 9,2 mln powołanych pod broń obywateli. Do
strat Wehrmachtu i Waffen SS należy doliczyć również pewną liczbę ochotników innych
narodowości (zarówno z Europy Zachodniej, jak i terenów ZSRS), którzy zazwyczaj zaliczani
są do strat wojennych krajów, z których pochodzili. Większość niemieckich żołnierzy
poniosła śmierć na froncie wschodnim, gdzie wysoka śmiertelność wynikała przede
wszystkim z intensywności i zajadłości walk, stosunku do jeńców, a także z surowości
warunków klimatycznych.
Wielkie straty wśród wojskowych poniosły państwa Dalekiego Wschodu.
W przypadku Japonii wyniosły one około 1,3 mln spośród 5,7 mln powołanych pod broń,
a Chin – 1,310 mln z 5,0–14,0 mln powołanych pod broń. Żołnierze Nipponu często wybierali
śmierć niż hańbiącą, ich zdaniem, niewolę, popełniając samobójstwo lub idąc do skazanego
na niepowodzenia ataku. Często spośród wielotysięcznych garnizonów broniących wysp,
Amerykanom poddawała się zaledwie garstka obrońców. Japończycy bezwzględnie
mordowali poddających się Chińczyków, często uprzednio torturując ich w okrutny sposób.
Inne kraje poniosły dużo mniejsze, chociaż także dotkliwe straty. Stany Zjednoczone
straciły 292 tys. z 14,9 mln żołnierzy, Wielka Brytania 264,4 tys. z 4,5 mln, Włochy 242 tys.
z 4,5 mln, Francja 213 tys. z 5,0 mln, Jugosławia i Rumunia po ok. 300 tys. na 1,0 mln.
Nieznane są dokładnie straty poniesione przez Polaków. W 1939 r. poległo ok. 70 tys. z 1,0
mln żołnierzy. W szeregach Polskich Sił Zbrojnych zginęło łącznie ok. 16 tys. spośród ponad
300 tys., którzy w nich służyli. W Wojsku Polskim na froncie wschodnim zginęło ok. 27,5
tys. z ok. 400 tys. żołnierzy. Do tego należy doliczyć kilkadziesiąt tysięcy zabitych
i zamordowanych żołnierzy Armii Krajowej oraz innych formacji podziemnych.
Druga wojna światowa przyniosła największe w dziejach konfliktów zbrojnych straty
wśród ludności cywilnej. Największe straty poniosła ludność Europy, zwłaszcza Środkowej
i Związku Sowieckiego, gdzie toczyły się najcięższe walki. Związek Sowiecki stracił około
10,6 mln obywateli. Szacuje się, że niemal 25 mln ludzi znalazło się bez dachu nad głową.
Straty, jakie poniosła Polska w ciągu sześciu lat wojny, relatywnie były największe wśród
wszystkich walczących państw. Z każdych 1000 mieszkańców Polska straciła ponad 220
osób. Ogółem Polska straciła 5,8 mln obywateli, co stanowi 17% populacji przed
rozpoczęciem II wojny światowej. W Europie znaczące straty poniosły również Jugosławia –
514 tys. osób, Francja – 267 tys., Grecja – 220 tys., Litwa – 212 tys. Na tym tle straty cywilne
głównych państw alianckich były relatywnie niskie. Wielka Brytania straciła 67,8 tys. osób,
Stany Zjednoczone – 1700. Znacznie większe straty poniosły terytoria zamorskie zależne od
państw europejskich. Holenderskie Indie Wschodnie – 4 mln, Indie Brytyjskie – 1,5 mln,
Indochiny Francuskie – 1,0 mln.
Ludność cywilna państw osi poniosła wyższe straty, niż główne państwa alianckie.
Zginęło 2,7 Niemców i 580 tys. Japończyków. Największe straty spośród ludności cywilnej
Azji poniosły Chiny. Zginęło tam lub zaginęło 16 mln osób.
Osobno należy omówić zagładę ludności żydowskiej. Liczbę ofiar Holocaustu ocenia
się na 4,9 mln. europejskich Żydów – zamordowanych lub zaginionych. Spośród nich 2,7 mln
stanowili Żydzi polscy. Zagłada Żydów stanowiła najważniejszy
element
polityki
eksterminacji prowadzonej przez III Rzeszę.
Podczas II wojny światowej ogółem zginęło ponad 41 mln osób cywilnych. W czasie
konfliktu i bezpośrednio po jego zakończeniu wiele milionów ludzi różnych narodowości
zostało deportowanych lub przymusowo wysiedlonych.
Druga wojna światowa przyniosła również ogromne straty w gospodarce większości
uczestniczących w niej państw. Polska utraciła piątą część terytorium i blisko 40% majątku
narodowego. Zniszczono co drugi most, ponad 80% parowozów i 30% całkowitej długości
2
linii kolejowych. Na tzw. ziemiach odzyskanych, mających stanowić rekompensatę za
utracone kresy wschodnie, straty w infrastrukturze przekraczały 70%. Brakowało
wykwalifikowanych pracowników, co skutkowało regresem produkcji przemysłowej.
W grudniu 1945 r. osiągnęła ona zaledwie 60% stanu z 1937 r. Na tzw. ziemiach
odzyskanych całkowitemu zniszczeniu uległa blisko jedna trzecia gospodarstw rolnych.
W gruzach legła stolica kraju, Warszawa; na każde 100 domów ocalało zaledwie 15.
Ocenia się, że Związek Sowiecki utracił około 40%
wszystkich zasobów
przemysłowych. Znacznie ucierpiała infrastruktura kolejowa: podczas walk zniszczono 65
tys. kilometrów linii kolejowych, 16 tys. parowozów i 428 tys. wagonów. Na terenach
okupowanych przez Niemców zniszczeniu uległo 32 tys. zakładów przemysłowych. W 1945
r. produkcja fabryk nie przekraczała 60% stanu z 1940 roku. Produkcja rolna zamarła niemal
całkowicie. Ceny żywności i artykułów wzrosły od 20 do 50 razy. W skali całego kraju
zniszczeniu uległo blisko 17% budynków mieszkalnych, 25% zostało mocno uszkodzonych.
Według szacunków, dach nad głową mogło stracić nawet 25 mln ludzi.
Zwycięstwo w wojnie kosztowało Wielką Brytanią wydatek rzędu 3–letniego dochodu
narodowego i wyprzedanie trzeciej części zamorskich aktywów. Imperium zadłużyło się
wobec krajów Wspólnoty Brytyjskiej na ponad 3,5 mld funtów szterlingów, dług wobec
Stanów Zjednoczonych sięgnął 4 mld funtów. Wielka Brytania de facto stała się bankrutem,
a zmuszona była dodatkowo ponosić koszta wyżywienia niemieckiej ludności w brytyjskiej
strefie okupacyjnej. Z kolei zniszczenia w miastach nie przekraczały kilku procent,
uszkodzony był co piąty budynek.
Pozostające przez lata pod niemiecką okupacją kraje Beneluksu ucierpiały z powodu
nakładów finansowych ponoszonych na rzecz okupanta. Po wojnie Belgia zmagała się ze
spłatą wielkiego długu publicznego i narastającą inflacją. Holandia utraciła blisko 15%
dziedzictwa narodowego: dzieł sztuki i kosztowności, wywiezionych przez nazistów,
zwłaszcza w końcowym etapie wojny. Podobnych spustoszeń Niemcy dokonali we Francji.
Blisko połowa francuskiego dochodu narodowego była przeznaczana na potrzeby niemieckiej
machiny wojennej oraz rozbudowę umocnień tzw. Wału Atlantyckiego. W znacznie
mniejszym stopniu ucierpiała infrastruktura. Zniszczeniu uległo około 5% budynków, co
szósty był uszkodzony. W 1945 r. wskaźnik ogólnej wartości produkcji przemysłowej nie
przekraczał połowy stanu z 1938 r.
Pokonana III Rzesza znalazła się pod okupacją czterech z państw zwycięskiej koalicji.
Na skutek wojny wiele niemieckich miast legło w gruzach, przemysł był zrujnowany, a duża
część ocalałych fabryk i maszyn została po wojnie wywieziona przez aliantów. W Japonii co
3
czwarty budynek był zniszczony, zatopieniu uległo 80% ogólnego tonażu floty. Na skutek
nalotów blisko trzecia część narzędzi i parku maszynowego uległa całkowitemu zniszczeniu.
W 1945 r. wskaźnik ogólnej wartości japońskiej produkcji przemysłowej nie
przekraczał 9% stanu z lat 1935–1937. Efektywność górnictwa zmalała o połowę, przemysłu
stalowego zaś o 80%. Po wojnie nastąpiło też załamanie produkcji rolnej.
Wojciech Markert
Konrad Paduszek
Paweł Przeździecki
4
[ Pobierz całość w formacie PDF ]