Struktura układu nerwowego, kosmetologia-wyższa szkoła fizjoterapii-wrocław

[ Pobierz całość w formacie PDF ]
1Romuald BohatyrewiczSTRUKTURA CENTRALNEGO UKŁADU NERWOWEGO (OUN)OUN zawiera ok. 1011100 miliardów neuronów i 10-50 razy więcej komórekglejowych.1. Neurony czynnociowo sklasyfikowano jako czuciowe, ruchowe i porednie,wytwarzajš przewodzš i przetwarzajš impulsy.2. Komórki glejowea. astrocyty podpierajš i otaczajš neurony, oraz naczynia krwionone iwspółtworzš barierę krew mózg,b. oligodendrocyty otaczajš i mielinizujš aksony w obrębie centralnegoukładu nerwowego,c. komórki Schwanna otaczajš i mielinizujš aksony w obwodowymukładzie nerwowym.3. Komórki wycielajšce komory mózgu i kanał centralny rdzenia.Typowy neuron składa się z ciała neuronu, krótkich wypustek dendrytycznychoraz długiego, wychodzšcego ze wzgórka aksonu aksonu otoczonego komórkamiSchwanna. Na końcu aksonu znajdujš się kolbki końcowe z których uwalniane sšneuroprzekaniki. Ciało neuronu może znajdować się w strefie dendrytycznej lub wróżnych miejscach na przebiegu aksonu.Aksony w obrębie CUN sš zmielinizowane przez otaczajšce je wypustkioligodendrocytów. Natomiast w obrębie obwodowego układu nerwowego aksonyzawsze sš otoczone przez komórki Schwanna. W przypadku, gdy błona komórkowakomórek Schwana owija się wielokrotnie wokół aksonu mamy do czynienia z włóknemzmielinizowanym, natomiast gdy otacza je jednš warstwš, sš to włóknaniezmielinizowane. Przerwy pomiędzy komórkami Schwanna okrelane sš jakoprzewężenia Ranviera. Synteza białek i peptydów odbywa się w ciele neuronu skšd sštransportowane do zakończeń aksonu poprzez tzw. transport aksonalny. Po przecięciuaksonu dystalna częć degeneruje.2Neurony reagujš na bodce elektryczne, mechaniczne i chemiczne. Bodziec możewywołać dwa rodzaje zmian potencjału błonowego:1. zmianę nierozprzestrzeniajšcš się zwanš potencjałem synaptycznym,generatorowym lub elektrofonicznym2. rozprzestrzeniajšcš się-zwanš potencjałem czynnociowym lub impulsemnerwowym.Zmiany potencjału błonowego wynikajš ze zmian czynnoci kanałów jonowychCzas trwania potencjałów mierzony jest w milisekundach (ms) a napięcie wmiliwoltach(mV). W warunkach spoczynku wnętrze neuronu jest elektroujemne apotencjał błonowy wynosi -70mV. Wynika to z czynnego transportu Na+ poza komórkę aK+ do wnętrza komórki. Jednoczenie te same jony biernie ale wolno przechodzš wkierunku odwrotnym.Bodce powodujš zmianę przepuszczalnoci błony komórkowej dla jonów. Jakopierwsze otwierajš się kanały sodowe, nieco póniej potasowe. W przypadku gdy bodziecjest słaby(podprogowy) dochodzi tylko do lokalnej zmiany potencjału błonowego.Natomiast jeżeli przekroczy wartoć progowš błona się depolaryzuje i powstaje potencjałczynnociowy zgodnie z zasadš wszystko albo nic. Dalsze zwiększanie bodca nie mawpływu ani na wielkoć potencjału czynnociowego, ani na szybkoć jegoprzewodzenia. Po rozpoczęciu depolaryzacji pojawia się okres refrakcji bezwzględnej tj.całkowitej niewrażliwoci na jakikolwiek bodziec niezależnie od jego siły, i następujšcy ponim okres refrakcji względnej kiedy to bodziec silniejszy od normalnego możespowodować depolaryzację.Pobudzenie rozchodzi się w aksonie w sposób dwojaki. We włóknachniezmielinizowanych rozchodzi się w sposób cišgły, powoli. Natomiast we włóknachzmielinizowanych depolaryzacja rozchodzi się skokowo (przewodnictwo skokowe)pomiędzy węzłami Ranviera. Depolaryzacja w jednym węle powoduje depolaryzację wwęle następnym. Przewodzšce skokowo aksony zmielinizowane przewodzš impulsyponad 50 razy szybciej niż niezmielinizowane. Ze względu na gruboć i szybkoćprzewodzenia neurony podzielono w sposób podany w tabeli 13Tabela 1Rodzaje włókien nerwowychTyp włókna Funkcja rednica (ľ)Szybkoćprzewodz. (m/s)A. Proprirecepcja, somatyczneruchowe12-20 70-120Aß Dotyk, ucisk, ruch 5-12 30-70A. Włókna ruchowe zaopatrujšcewrzecionka mięniowe3-6 15-20A. Ból zimno dotyk 2-5 12-30B Przedzwojowe wegetatywne 3 3-15C k.grzbietowy ból, temperatura, niektóremechanoreceptory, odpowiedodruchowa0,4-1,2 0,5-2C współczulne zazwojowe 03-1,3 0,7-2,2Włókna Ai B sš włóknami zmielinizowanym, a włókna C niezmielinizowanymiBodziec w aksonie może być przewodzony ortodromowo (zgodnie z naturalnymkierunkiem przewodzenia), lub antydromowo w kierunku odwrotnym. Synapsy majšjednokierunkowy kierunek przewodzenia. W zwišzku z tym bodce przewiedzioneortodromowo mogš być przez nie przewiedzione, natomiast bodce antydromowe się nanich zatrzymujš.Impulsy nerwowe przesyłane sš pomiędzy neuronami poprzez synapsy, tj.połšczenia pomiędzy kolbkami końcowymi neuronu presynaptycznego, a ciałem neuronupostsynaptycznego, jego dendrytem, lub aksonem. Transmisja bodców przez synapsyodbywa się głównie na drodze mechanizmów chemicznych, elektrycznych lubmieszanych.4Najczęciej spotykana synapsa chemiczna ma ok. 20nm szerokoci. Kolbkakońcowa zawiera retikulum endoplazmatyczne, mitochondria i pęcherzyki synaptyczne.Reticulum cytoplazmatyczne odpowiada za recyrkulację i utylizację zużytychpęcherzyków, a energia potrzebna do tych procesów powstaje w mitochondriach. Podotarciu impulsu do kolbki synaptycznej otwierajš cię kanały wapniowe, jonyCa2+wchodzš do kolbki, łšczš się z białkami pęcherzyka synaptycznego, rozchylajš je iumożliwiajš połšczenie z błonš presynaptycznš i wydzielenie neurotransmitera doszczeliny synaptycznej. Neurotransmiter powoduje powstanie lokalnej depolaryzacjibłony postsynaptycznej zwane postsynaptycznym potencjałem pobudzajšcym (EPSPexcitatorypostsynaptic potential). Pojedyncze EPSP nie wystarczajš do wygenerowaniapotencjału czynnociowego, ale mogš się sumować przestrzennie (kilka kolbekjednoczenie) lub czasowo (powtarzajšce się bodce wywołujš kolejne EPSP przedwyganięciem wczeniejszych). Jeżeli zsumowane EPSP osišgnš potencjał progowypowstaje potencjał czynnociowy i pobudzenie rozprzestrzenia się.Neuron postsynaptyczny aktywuje się po upływie ok. 0,5 ms od chwili dotarciabodca do zakończeń presynaptycznych. Jest to tzw opónienie synaptyczne wynikajšce zczasu potrzebnego na uwolnienie mediatora i jego zadziałanie na błonę postsynaptycznš.W niektórych miejscach neuronu może dochodzić do otwarcia kanałów dla Cl-i K+któreporuszajšc się zgodnie z gradientem stężeń spowodujš hiperpolaryzację i bardziejelektroujemne wnętrze neuronu - powstaje w ten sposób postsynaptyczny potencjałhamujšcy (inhibitory postsynaptic potential IPSP). IPSP również mogš ulegać sumowaniui ostatecznie powodujš zmniejszenie pobudliwoci neuronu. Wskutek tego dowygenerowania potencjału progowego konieczny jest silniejszy bodziec.Niektóre połšczenia synaptyczne majš charakter elektryczny i impuls zzakończenia presynaptycznego dociera do komórki postsynaptycznej przez niskooporowepołšczenie mostkowe i generuje EPSP z krótszym czasem latencji niż w synapsiechemicznej. W synapsach złożonych może pojawić się odpowied na podłożuprzewodzenia elektrycznego o krótkim okresie utajenia i póniejsza w wynikuprzewodzenia chemicznego dłuższym okresie latencji.Leki znieczulajšce miejscowo wykorzystujš możliwoć zablokowania kanałusodowego. Sš one konfekcjonowane w postaci chlorowodorków w kwanym roztworze.5Zakwaszenie roztworu umożliwia wysokš jonizację i dobrš rozpuszczalnoć wodzie.Jednakże tylko forma wolnej zasady może dotrzeć do wnętrza komórki. W płyniepozakomórkowym o pH ok. 7,4 jonizacja leku się zmniejsza i pojawia się lipofilnaniezjonizowana forma zasadowa zdolna do penetracji włókna. Natomiast we wnętrzukomórki pH jest niższe (ok. 7,1), co powoduje ponownš jonizację leku. Lek w formiezjonizowanej, już od rodka komórki wchodzi do otwartego kanału sodowego i blokujego. Kanał choć otwarty pozostaje zablokowany, a ustabilizowana w ten sposób błonakomórkowa nie może uczestniczyć w przewodzeniu impulsu. W większych dawkach lekiznieczulajšce miejscowo mogš blokować inne kanały jonowe, głównie potasowy, ale niema to klinicznego znaczeniaBodce z otoczenia odbierane sš przez receptory czuciowe i przewodzone doCUN. Dzielš się na trzewne przewodzšce bodce z wnętrza organizmu (chemoreceptory imechanoreceptory trzewne) oraz somatyczne odbierajšce bodce termiczne, wietlne,dotykowe i bólowe. Bodce z receptorów somatycznych dochodzš do wiadomoci,natomiast z trzewnych zazwyczaj nie.Najważniejszym elementem łšczšcym mózgowie z pozostałš częciš organizmujest rdzeń kręgowy. Rozcišga się od rdzenia przedłużonego do dolnej częci granicytrzeciego kręgu lędwiowego u noworodka a u dorosłych do kršżka pomiędzy pierwszymi drugim kręgiem lędwiowym. W odcinku szyjnymi lędwiowym ulega rozszerzeniuodpowiadajšcemu miejscom powstawania splotów ramiennych i lędwiowo-krzyżowych.W zwišzku z tym w tych odcinkach przestrzeń pomiędzy powierzchniš rdzenia a cianškanału kręgowego jest stosunkowo wšska, a co za tym idzie, każdy proces wypierajšcy(np. krwiak po nakłuciu przestrzeni zewnštrzoponowej) może łatwo doprowadzić dogronego w skutkach ucisku. Dlatego też w wielu orodkach zaleca się unikaniewykonywania znieczuleń na tych poziomach.Wysokie poprzeczne przecięcie rdzenia kręgowego wišże się z występowaniemtzw. wstrzšsu rdzeniowego, które to okrelenie występuje w dwóch odmiennychznaczeniach. W znaczeniu neurologicznym oznacza to porażenie wiotkie i arefleksjęobszaru unerwionego przez nerwy rdzeniowe poniżej poziomu uszkodzenia. Wg Pinnockai popularnej literatury neurologicznej okres ten trwa od 2 do 6 tygodni. W tym czasie6może powrócić napięcie mięniowe i odruchy rdzeniowe, natomiast ruchy dowolne ... [ Pobierz całość w formacie PDF ]