Struktury glacitektoniczne w Dowiatach, IISemestr, fizjografia, Geologia Geomorfologia Gleboznawstwo, 100 ...

[ Pobierz całość w formacie PDF ]
Struktury glacitektoniczne w Dowiatach
6016
Lokalizacja:
województwo warmiñsko-mazurskie
powiat wêgorzewski
gmina Budry
miejscowoϾ Dowiaty
Rejon geograiczny:
Pojezierza Wschodnioba³tyckie
Pojezierze Mazurskie
Kraina Wêgorapy
6014
Jednostka geologiczna:
prekambryjska platforma wschodnioeuropejska
wyniesienie mazurskie
zlodowacenie pó³nocnopolskie
4554
4556
W malowniczym rejonie Pojezierza Mazurskiego, w
mikroregionie Krainy Wêgorapry, w miejscowoœci Dowia-
ty znajduje siê ¿wirownia, w której pozyskiwane s¹ osady
plejstoceñskiego zlodowacenia pó³nocnopolskiego. ¯wirow-
nia zlokalizowana jest w jednym z pagórków tworz¹cych ci¹g
o kierunku pó³nocno-zachodnim – po³udniowo-wschodnim
i morfologicznie wyniesionych ponad powierzchniê wyso-
czyzny morenowej.
Proil osadów w Dowiatach pozwoli³ na interpretacjê
genezy wzgórz. W czasie nasuwania siê l¹dolodu stadia³u
pomorskiego ostatniego zlodowacenia (pó³nocnopolskiego)
osady buduj¹ce wzgórza zosta³y wyciœniête przez napieraj¹ca
masê lodu. Osady o zró¿nicowanym pochodzeniu (morskie,
jeziorne, rzeczne, lodowcowe) zosta³y odk³ute od pod³o¿a i
silnie sfa³dowane, czêsto z³uskowane i ponasuwane na siebie,
tworz¹c struktury glacitektoniczne. W proilu ods³oniêcia
widoczne s¹ pakiety piasków i mu³ków z wyraŸnie zazna-
czon¹ laminacj¹ soczewkow¹ i ripplemarkami oraz pakiety
materia³u grubszego: ¿wirów i piasków gruboziarnistych,
warstwowanych horyzontalnie, miejscami przek¹tnie.
Widoczne s¹ tak¿e pakiety zwartych ¿wirów oraz przewar-
stwienia osadami drobnymi: piaskami drobnoziarnistymi i
mu³kami.
W partiach œrodkowych i dolnych utwory s¹ zaburzone,
zaœ w centralnej czêœci œciany zachodniej widoczne jest ich
antyklinalne u³o¿enie. W stropie odkrywki znajduje siê warstwa
gliny zwa³owej, której mi¹¿szoœæ nie przekracza 1 metra.
Materia³ pozyskiwany z tego ods³oniêcia jest wykorzy-
stywany na potrzeby lokalne, g³ównie budowlane. Œciany,
w których zaprzestano wydobycia, zape³zaj¹ i osypuj¹ siê.
Obiekt znajduje siê na po³udnie od drogi krajowej
Wegorzewo – Go³dap. W Wiêckach przed szko³¹ nale¿y
skrêciæ w prawo i jad¹c drog¹ poln¹ (po przejechaniu 1,4
km) przy gospodarstwie skrêciæ w prawo. Po przejechaniu
wsi Dowiaty, za masztem telekomunikacyjnym ukazuje siê w
panoramie du¿y pagórek, w którym znajduje siê opisywany
obiekt. Wysokoœæ œcian wyrobiska dochodzi do 15 metrów,
a ich d³ugoœæ do 100 m.
W miejscowoœci Wiêcki wart zobaczenia jest pa³ac i park
oraz s³ynna piramida w Rapie.
1
2
3
The glacitectonic structures in Dowiaty
In the scenic Mazury Lakeland, in Dowiaty village a
sandpit is located where Pleistocene sediments of Northern
Poland glacial period are exposed. The quarry is located
south from the Wêgorzewo-Go³dap highway. In Wiêcki
village the visitor must turn right, take a country road and,
after about 1.4 kilometer, close to a farm, again turn right.
When driving through Dowiaty village a large hill appears,
where the quarry is located.
The quarry is 100 meters long and 15 meters high. The
exposed sediments are sands and clays with well-visible
laser lamination and ripplemarks as well as the beds of
horizontally- or cross-bedded gravels and coarse-grained
sands with compact gravels and intercalations of finer
sediments: ine-grained sands and clays. In the lower and
middle parts of the succession the strata are disturbed. In
the central part of western wall the anticline occurs. In the
top part of quarry the boulder clay occurs of thickness up
to 1 meter. The analysis of sediments enables to explain the
origin of surrounding hills, which were formed by stripping
and pushing the sediments at the terminus of approaching
ice sheet. The sediments were mined for local purposes,
mostly for construction.
224
Dowiaty
1
2
3
Wybrana literatura: 199, 200
Autor karty stanowiska dokumentacyjnego i fotograii:
K. Pachocka-Szwarc (2005)
225
[ Pobierz całość w formacie PDF ]