Struktury systemów logistycznych, LOGISTYKA&TRANSPORT, Logistyka, transport, etc

[ Pobierz całość w formacie PDF ]
33
6. STRUKTURY SYSTEMÓW LOGISTYCZNYCH
6.1. Klasyfikacja struktur systemowych
Procedurę budowy i modernizacji systemu logistycznego umownie moŜna podzielić na dwie
części. Jedna z nich dotyczy budowy struktur logistycznych, druga związana jest z wdroŜeniem
nowoczesnych metod i technologii w procesie realizacji dostaw na rzecz przedsiębiorstw. Analiza
struktur systemowych jest więc kluczem do rozumienia współczesnego przedsiębiorstwa w tym
takŜe logistyki, system bowiem automatyzuje procesy realizacyjne wg tego samego wzoru
(struktury); moŜna więc go traktować jako swoisty sposób porządkowania związków pomiędzy
wejściem, wyjściem i przedsiębiorstwem jak miejscem transformacji zasobów [110].
Przez
strukturę
rozumie się najogólniej całość złoŜoną z określonych elementów powiązanych
pewnymi stosunkami lub składniki całości mające cechy pochodne całości. Struktury mają zarówno
zjawiska, jak i wytwory ukształtowane przez człowieka, a takŜe obiekty występujące w przyrodzie.
Struktury poznajemy nie tylko w naszym doświadczeniu konkretnym, ale teŜ w myśleniu
abstrakcyjnym. Stąd moŜna wyróŜnić dwa rodzaje struktur: konkretne i abstrakcyjne.
System to funkcja: struktury, procesu i przyczynowości
.
(P.Winiwarter, Cz.Cempel)
Według tych badaczy [110] działanie dowolnego systemu (w tym więc takŜe i logistycznego)
naleŜy rozpatrywać w trzech przekrojach: struktury, procesu i przyczynowości. Na pierwszym
miejscu stoi struktura, bowiem to ona decyduje głównie o zachowaniu się systemu. Istotą podejścia
systemowego jest więc poszukiwanie korzystnych rozwiązań w zakresie struktur systemu.
Według E. Michlowicza projektowanie systemów z uwzględnieniem ich struktury to [67]:
1.
Modelowanie
– system nie istnieje, ale ma być sformułowany i powinien posiadać strukturę
wykazującą z przyjętym prawdopodobieństwem wymagane zachowanie;
2.
Synteza
– system istnieje, ale nie jest znana jego struktura oraz zachowanie; zadanie polega
na zdefiniowaniu zachowania i wnioskowania na tej podstawie o strukturze systemu;
3.
Analiza –
system istnieje i znana jest jego struktura, na tej podstawie konieczne jest
określenie jego prawdopodobnego zachowania;
4.
Optymalizacja –
system istnieje, znana jest jego struktura i zachowanie systemu;
poszukiwane są takie parametry wejściowe, przy których zachowanie systemu
(wg przyjętych kryteriów) będzie najkorzystniejsze.
W systemach logistycznych (celowo ukształtowanych przez człowieka) wyróŜnia się [1]:
strukturę przestrzenną,
strukturę organizacyjną,
strukturę informacyjną.
34
6.2. Struktura przestrzenna
Struktura przestrzenna
łańcucha logistycznego związana jest z kryterium instytucjonalnym
(liczbą i rodzajem instytucji węzłów łańcucha) podstawowych struktur systemów logistycznych.
Biorąc to pod uwagę moŜna rozróŜnić systemy mikrologistyczne, metalogistyczne (czyli łańcuchów
logistycznych), makrologistyczne oraz międzysystemy (zewnętrzne systemy logistyczne) [67].
W zakresie systemów metalogistycznych (w przedsiębiorstwie), wyróŜnia się struktury [80]:
A.
jednostopniowe (bezpośredni przepływ wyrobów),
B.
wielostopniowe (pośredni przepływ wyrobów),
C.
kombinowane (moŜliwe są przepływy bezpośrednie i pośrednie).
JeŜeli przyjmie się za punkt wyjścia myślenie kategoriami sieci zaleŜności i oznaczenia:
o
– węzeł,
ścieŜka,
wówczas moŜna dokonać podziału systemów pod względem przestrzennym – rys. 15.
A. System jednostopniowy
B
1
. System wielostopniowy
punkt
dostawy
punkt
odbioru
punkt
dostawy
punkt
koncentracji
punkt
odbioru
Hurtownia
C. System kombinowany
punkt
dostawy
punkt
rozdziału
punkt
odbioru
punkt
dostawy
B
2
. System wielostopniowy
punkt
odbioru
punkt
rozdziału
Hurtownia
„Cross docking”
Rys. 15.
System logistyczny jako układ węzłów i ścieŜek
(wg H. CH. Pfohla [80])
Węzły
– to punkty, w których następuje przetwarzanie lub składowanie materiałów,
ścieŜki
– obrazują drogi (powiązania transportowe) pomiędzy węzłami.
JeŜeli rozpatrujemy ścieŜki w ramach jednego podmiotu gospodarczego, wówczas uŜywa się
określenia „
wewnętrzny łańcuch dostaw
”. JeŜeli mówimy o bezpośrednich dostawcach
i odbiorcach, uŜywamy określenia „
rozszerzony łańcuch dostaw
”. JeŜeli rozpatrujemy wszystkich
dostawców i odbiorców, mamy do czynienia z „
pełnym łańcuchem dostaw
”.
Zaletą systemów jednostopniowych
jest to, Ŝe unika się dodatkowych procesów logistycznych
w punkcie przerwania przepływu (w hurtowni lub punkcie cross dockingu).
Zaletą systemów wielostopniowych
jest natomiast zbliŜenie punktu koncentracji produktów do
rynku regionalnego, co pozwala szybciej zaspokajać potrzeby klientów na tym rynku. Wadą tego
rodzaju systemów są dodatkowe procesy logistyczne w punkcie koncentracji lub rozdziału.
35
6. 3. Struktura organizacyjna
System logistyczny przedsiębiorstwa jest niewątpliwie bardzo złoŜony i jego analiza wymaga
wyodrębnienia struktury organizacyjnej. Obejmuje ona metody organizacji i zarządzania łańcuchem
dostaw. W tym zakresie wyróŜnić moŜna podział systemów pod względem [66]:
sfery działania
podsystem logistyczny w sferze zaopatrzenia,
podsystem logistyczny w sferze produkcji,
podsystem logistyczny w sferze dystrybucji (zbytu),
podsystem logistyczny w sferze recyklingu,
zintegrowany podsystem logistyki materiałowej,
treści zadań logistycznych
podsystem transportu,
podsystem kształtowania zapasów
,
podsystem gospodarki materiałowej,
podsystem opakowań,
treści funkcji zarządzania i szczebla decyzyjnego
podsystem organizacji logistyki,
podsystem kontroli logistycznej,
podsystem zarządzania strategicznego,
podsystem zarządzania operacyjnego.
Podział logistyki w przedsiębiorstwie wg kryterium sfery działania obrazuje rysunek 16 [80].
Procesy logistyczne w przedsiębiorstwie
Logistyka marketingowa
Logistyka materiałowa
Logistyka zaopatrzenia
Logistyka produkcji
Logistyka dystrybucji
surowce, materiały
pomocnicze, materiały
napędowe, półprodukty,
części zamienne.
surowce, materiały
pomocnicze, materiały
napędowe, półprodukty,
części zamienne.
wyroby gotowe,
półprodukty,
części zamienne.
Magazyn
odbiorczy
Magazyn
zaopatrzeniowy
Proces produkcji
Magazyn
przejściowy
Magazyn
zbytu
Magazyn
wydawczy
Materiały do ponownego wykorzystania, odpady, opakowania zwrotne, zwroty materiałów
Logistyka recyklingu
Rys. 16.
Funkcjonalny podział logistyki w przedsiębiorstwie według sfer działania
(wg H. Pfohla [80])
36
6. 4. Struktura informacyjna
Struktura informacyjna systemu uzupełnia strukturę organizacyjną poprzez realizację funkcji
informacyjnych, wiąŜących się z przepływem fizycznym zasobów i wyrobów. Jako element łączący
strukturę organizacyjną i przestrzenną systemu logistycznego, umoŜliwia zarządzanie całym
systemem, niezaleŜnie od przepływów fizycznych, poniewaŜ odwzorowuje te struktury w postaci
odpowiednich systemów – rys. 17 [67].
dostawcy
surowców
dostawcy
podzespołów
producent
końcowy
dystrybutorzy
wyrobów
sprzedawcy klienci końcowi
wydobycie wytwarzanie
sprzedaŜ
WAN – Wide Area Network
LAN
dostawcy
LAN
dostawcy
LAN
dostawcy
LAN
dystrybutor
a
komputer
sprzedawcy
komputer
sprzedawcy
LAN
dostawcy
LAN
dostawcy
komputer
producenta
komputer
dystrybutora
komputer
sprzedawcy
komputer
klienta
LAN – Local Area Network
Komputer pionu
marketingowego
Komputer pionu
marketingowego
Komputer pionu
logistycznego
Komputer pionu
finansowego
MenedŜer ds.
magazynowania
LAN
MenedŜer ds.
obsługi zamówień
MenedŜer ds.
transportu
MenedŜer ds.
produkcji
Rys. 17.
Struktura informacyjna w systemach logistycznych
(wg E. Michlowicza [67])
Wymogi integracji strumieni informacyjnych w systemie logistycznym to
[30]
:
ujednolicenie dostępu do róŜnych źródeł informacji,
moŜliwość badania całego systemu logistycznego (a nie tylko podsystemu),
łączenie operacji przetwarzania danych,
łączenie komórek przetwarzania danych.
37
6.5. Przykład struktury informatycznej
Z duŜym zasobem informacji i danych mają do czynienia działy logistyki (w ich skład wchodzą
komórki zajmujące się magazynowaniem, transportem, planowaniem, zakupami) przedsiębiorstw
produkcyjnych i handlowych, a takŜe firmy świadczące usługi logistyczne na zewnątrz. Schemat
systemu informacji logistycznej dla firmy świadczącej usługi logistyczne, przedstawiający jego
strukturę wraz z wykorzystywanymi kanałami informacyjnymi, pokazano na rys. 18.
SYSTEM INFORMACYJNY DOSTAWCY USŁUG LOGISTYCZNYCH
Transport
(przy wykorzystaniu
dokumentów papierowych
PołoŜenie ładunku
i transportu
GPS
Towar
magazynowanie
produkcja
Banki danych i serwisy
informacyjne sieci
teleinformatyczne
Klient docelowy
(poprzez wyniki badań
marketingowych)
Informacje
Dane
Informacja
Dane
Informacje
SYSTEMY
INFORMACJI
LOGISTYCZNEJ
PARTNERÓW
(dostawców
i odbiorców)
Informacje
SYSTEM INFORMACJI LOGISTYCZNEJ
Podsystem zbierania danych
(źródła zewnętrzne i wewnętrzne, dane
retrospektywne i prospektywne
badania marketingowe
Potrzeby danych
Informacje
Podsystem porządkowania danych
(bazy danych i mechanizmy
wyszukiwawcze
Przekaz
za pomocą EDI
lub rozwiązań
opartych na
łączach
internetowych
Podsystem analizy danych
(filtrowanie i przetwarzanie procedury
oceny i prezentacji
Potrzeby danych
i informacji
Podsystem wspomagania decyzji
(bazy danych, baza wiedzy, modele
analityczne, mechanizm wnioskujący)
Informacje
Informacje
Potrzeby
informacyjne
Informacje
Potrzeby
informacyjne
MenedŜerowie
logistyki
Kierownictwo naczelnego
szczebla w przedsiębiorstwie
Decyzje
Decyzje
Działalność logistyczna
(wydobycie, wytwarzanie,
magazynowanie, handel,
transport, obsługa klienta)
Przedsiębiorstwo jako całość
(kształtowanie strategii, wdraŜanie,
koordynacja dziedzin działalności,
kontrola, korekty)
Rys. 18.
Przykład struktury systemu informacji logistycznej dostawcy usług
logistycznych
(wg Encyklopedii Zarządzania)
System informacji logistycznej ułatwia zarządzanie całym przedsiębiorstwem, zarówno na
poziomie strategicznym, jak równieŜ taktycznym oraz operacyjnym, dlatego teŜ dane pozyskiwane
w przedstawionym systemie, jak równieŜ opracowane w nim informacje, powinny być dostępne nie
tylko dla kierownictwa logistyki, podejmującego kluczowe decyzje w tym obszarze, ale takŜe dla
kierowników niŜszych szczebli zaangaŜowanych w realizację codziennych zadań, w obrębie
wyróŜnionej dziedziny funkcjonalnej [43].
[ Pobierz całość w formacie PDF ]