StudiaIndologiczne tom. 1 1994, Indianistyka

[ Pobierz całość w formacie PDF ]
STUDIA INDOLOGICZNE
tom 1 (1994)
INSTYTUT ORIENTALISTYCZNY
UNIWERSYTET WARSZAWSKI
WARSZAWA 1994
KOMITET REDAKCYJNY
Piotr Balcerowicz - redakcja techniczna
Marek Mejor - redakcja naukowa
Ma³gorzata Wieliñska - wspó³praca redakcyjna
© Instytut Orientalistyczny UW
ADRES REDAKCJI
Uniwersytet Warszawski
Instytut Orientalistyczny
Krakowskie Przedmieœcie 26/28
00-927 Warszawa
sk³ad komputerowy, projekt ok³adki: Piotr Balcerowicz
Druk i oprawa:
Zak³ad Graficzny Uniwersytetu Warszawskiego
Zam. 304/94
ISSN 1232-4663
SPIS TREŒCI

S³owo wstêpne.
5

W sprawie transkrypcji polskiej wyrazów indyjskich (sanskryt, hindi).
[M.M.]
9
PIOTR BALCEROWICZ:
Zarys d¿inijskiej teorii poznania.
12
JOANNA JUREWICZ:
Atharwaweda
. Pieœni nienawiœci i mi³oœci.
(
przek³ad z sanskrytu
)
68
MAREK MEJOR:
Sanskrycka literatura buddyjska (I).
73
MAREK MEJOR:
Studia nad Kszemendr¹ (I):
Bodhisattvâvadâna-kalpalatâ
-
- buddyjski poemat o wielkich czynach bodhisattwy.
84
MAREK MEJOR:
Sutra „Serce Doskona³oœci Poznania” -
-
Prajñâ-pâramitâ-hådaya-sûtra
.
(
przek³ad z sanskrytu
)
106
DANUTA STASIK:
Boskie zaœlubiny - wesele Ramy i Sity oczami Tulsidasa.
111
BO¯ENA ŒLIWCZYÑSKA:
Kilka uwag o pierwszej strofie
Gitagowindy
D¿ajadewy.
119
ANNA TRYNKOWSKA:
Trzy strofy o umieraniu mi³oœci.
124
MA£GORZATA WIELIÑSKA:
Gramatyka - jej pocz¹tki i miejsce w tradycji indyjskiej.
133

RECENZJE / SPRAWOZDANIA:
MAREK MEJOR:
Tatiana Rutkowska, Danuta Stasik:
Zarys historii literatury hindi
.
144
MAREK MEJOR:

Sprawozdanie z Miêdzynarodowej Konferencji Sanskrytologicznej
w Krakowie (23-26.IX.1993).

Sprawozdanie z Miêdzynarodowego Seminarium Buddologicznego
„Oblicza Buddyzmu” (24-26.VI.1994).
148
151
S³owo wstêpne
Up³ywa w³aœnie rok od chwili, kiedy dr Marek Mejor podczas swego pobytu w
Hamburgu podda³ pod rozwagê pomys³ za³o¿enia specjalistycznego biuletynu w
jêzyku polskim poœwiêconego w ca³oœci zagadnieniom kultury i myœli Indii.
Propozycja ta zosta³a niezw³ocznie podchwycona, a niniejszy tom stanowi jej
pok³osie.
Dotychczas œrodowisko polskich indologów pozbawione by³o w³asnego
profesjonalnego periodyku, który umo¿liwia³by im wydawanie drukiem prac
naukowych po polsku. Tê lukê maj¹ zape³niæ w³aœnie
Studia Indologiczne
.
Biuletyn, który ukazywaæ siê bêdzie raz do roku, skierowany jest przede wszystkim
do indologów, chocia¿ nie musi siê ograniczaæ do owego w¹skiego krêgu
specjalistów, lecz byæ mo¿e wzbudzi te¿ pewne zainteresowanie w gronie innych
badaczy. Jak nietrudno siê zorientowaæ choæby z pobie¿nej lektury pierwszego
tomu,
Studia Indologiczne
wykraczaj¹ poza obszar subkontynentu indyjskiego i
bezpoœrednio poruszaj¹ równie¿ zagadnienia zwi¹zane z dziedzinami pokrewnymi
indologii, takimi jak tybetologia czy buddologia. Od czasu, kiedy przed tysi¹cem
lat indyjski myœliciel Siddharsziganin zauwa¿y³, i¿ „cel [dzie³a bywa] dwojaki: [w
odniesieniu do] studenta i [w odniesieniu do] autora. [...] Mianowicie bezpoœrednim
celem [w odniesieniu do] studenta jest zrozumienie [przezeñ istoty zagadnienia
(...); bezpoœrednim zaœ celem w odniesieniu do] autora - gdy¿ jako bieg³y posiada
[on odpowiedni¹] wiedzê - jest udzielenie uczniowi pouczenia”
1
, niewiele siê
zmieni³o pod tym wzglêdem. Rzeczony periodyk ma zatem dostarczaæ równie¿
materia³ów pomocniczych w pracy dydaktycznej ze studentami i stanowiæ dla tych
ostatnich dodatkowe Ÿród³o fachowej informacji, wskazuj¹c przy okazji na dalsze
materia³y Ÿród³owe wyszczególnione w miarê obfitej bibliografii, co okazuje siê
tym istotniejsze, jeœli siê zwa¿y z jednej strony niezwykle skromny zasób literatury
indologicznej dostêpnej w jêzyku polskim, z drugiej zaœ - zalew polskiego rynku
ksiêgarskiego w¹tpliwej wartoœci literatur¹ poœwiêcon¹ Indiom i ezoteryce ró¿nej
maœci. W tym kontekœcie aktualnoœci nabieraj¹ s³owa cytowanego autora, wedle
którego dzie³o posiada tak¿e „cel ostateczny odnosz¹cy siê do doczesnoœci, jakim
jest unikanie rzeczy, których nale¿y unikaæ, siêganie po rzeczy, które s¹ warte
starañ, i obojêtnoœæ wzglêdem rzeczy, które na obojêtnoœæ zas³uguj¹”
2
. Aczkolwiek
nieco póŸniej Siddharsziganin wspomina, i¿ dzie³o powinno posiadaæ tak¿e cel
ostateczny, „odnosz¹cy siê do absolutnej prawdy, [a celem tym jest] osi¹gniêcie
pomyœlnoœci po œmierci oraz wyzwolenie”
3
, jednak¿e tego redakcja nie jest ju¿ w
stanie zagwarantowaæ studentom.
Siddharšigaòin:
Nyâyâvatâra-vivåti
(wstêp):
prayojanaô dvidhâ: œrotuÿ kartuœ
ca. [...] tatra œrotur anantara-prayojanaô [...] vyutpattiÿ, kartur vyutpadyamânasya
prajñâtvâc chišyasya vyutpâdanam.
2
vyavahita-prayojanaô [...] vyâvahârikaô heyôpâdeyôpêkšaòîyešv arthešu
hânôpâdânôpêkšâ-lakšaòam.
3
vyavahita-prayojanaô [...] pâramârthikaô abhyudaya-niÿœreyasâvâptir iti.
1
6 STUDIA INDOLOGICZNE NR 1 (1994)
Wprawdzie autorzy artyku³ów publikowanych w pierwszym numerze
Studiów
Indologicznych
- wyj¹wszy pisz¹cego te s³owa - s¹ pracownikami Instytutu
Orientalistycznego Uniwersytetu Warszawskiego, nie oznacza to w ¿adnym
wypadku, aby
Studia
mia³y mieæ charakter biuletynu o charakterze wewn¹trz-
instytutowym. Zamys³owi niniejszego czasopisma fachowego towarzyszy nadzieja,
¿e przyczyni siê ono do znacznego o¿ywienia ca³ego œrodowiska polskich
indologów, stanowi¹c dla nich forum dyskusji oraz zachêtê do publikowania tak¿e
w kraju wyników swych prac i przemyœleñ.
Z uwagi na istniej¹ce rozbie¿noœci dotycz¹ce systemu oddawania wyrazów
indyjskich w jêzyku polskim - wiele zamieszania w tym wzglêdzie wprowadzi³a
tzw. warszawska szko³a - pragn¹³bym pokrótce poruszyæ zasady, jakimi siê
kierowano dokonuj¹c spolszczeñ terminów indyjskich w niniejszym tomie, a tak¿e
wspomnieæ pokrótce o najistotniejszych regu³ach edytorskich:
- z uwagi na brak iloczasu w jêzyku polskim samog³oski krótkie i d³ugie oddawane
s¹ w spolszczeniach jednakowo, np. „a” oraz „â” ⇒ „a”, co oczywiœcie mo¿e
prowadziæ do wielu nieporozumieñ, przyk³adowo zarówno skt. „
âpaœyant

(„przygl¹daj¹cy siê”) jak i „
apaœyant
” („nie widz¹cy”) zostan¹ oddane identycznie
poprzez „apaœjant”; z tych¿e samych wzglêdów d³uga samog³oska stoj¹ca na styku
dwóch wyrazów (
saôdhi
) zostanie oddana poprzez polsk¹ (krótk¹) samog³oskê o
wartoœci fonetycznej najbardziej zbli¿onej do orygina³u, przy czym cz³onów
z³o¿enia siê nie rozdziela: np. „
balâógaka
” („wiosna”) w wersji spolszczonej to
„balangaka” (a nie: *„bala-angaka”), podobnie „
Šað-dantâvadâna
” (por. poni¿ej
„Studia nad Kszemendr¹” s. 84) zostanie spolszczona jako „
Szaddantawadana
” (a
nie: *„
Szad-danta-awadana
”), „
nâgêndra
” („w³adca wê¿ów/s³oni”) to „nagendra”
(a nie: *„naga-indra”), „
kåtôdaka
” („osoba, która dokona³a ablucji”) w wersji
spolszczonej to „krytodaka” (a nie: *„kryta-udaka”) itd.;
- samog³oskowe „å” jest oddawane przez „ry”;
- zwa¿ywszy, ¿e ka¿da spó³g³oska aspirowana stanowi fonetyczn¹ ca³oœæ, a nie jest
wynikiem prostej kombinacji: spó³g³oska + aspiracja, przeto przydech, oddawany
poprzez „h”, zostaje w spolszczeniu zachowany, np. „
bhagavant
” („pan”) ⇒
„bhagawant”;
- g³oski palatalne „c” i „j” oddawane s¹ odpowiednio przez „cz” i „d¿”, np. skt.

câpa
” („³uk, têcza”) ⇒ „czapa” (a nie: *„ciapa”) oraz skt. „
jîva
” („istota ¿ywa,
dusza”) ⇒ „d¿iwa” (a nie: *„dziwa”); oczywiœcie zasada ta dotyczy tak¿e ich
aspirowanych odpowiedników („ch” ⇒ „czh”, „jh” ⇒ „d¿h”;
- spó³g³oski cerebralne „þ”, „ð” i „ò” w spolszczeniu trac¹ swój cerebralny
charakter i zostaj¹ oddawane tak jak ich dentalne odpowiedniki, tj. ⇒ „t”, „d” i „n”
(podobnie aspiranty), np. skt. „
piþaka
” („koszyk”) ⇒ „pitaka”, skt. „
paþhita

(„wyrecytowany”) ⇒ „pathita”, skt. „
piòða
” („kula, grudka”) ⇒ „pinda”, przy
czym „š” w spolszczeniu to „sz”;
- „œ” przed spó³g³osk¹ oddawane jest przez œ (Œwetaketu);
[ Pobierz całość w formacie PDF ]